Utrzymanie porządku
i czystości w gminach

Ekspertyzy
i opinie prawne

Potrzebujesz
pomocy prawnej?

Zaufaj profesjonalistom

Problemy prawne
prawo śmieciowe

Pomagamy zapobiegać
i rozwiązywać

Zadbaj o swoje interesy

Powierz nam swoje
bezpieczeństwo prawne

Opłata wnoszona przez mieszkańca na rzecz gminy za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych


Czym jest opłata wnoszona przez mieszkańca na rzecz gminy za odbiór i zagospodarowanie odpadów - czy jest to opłata za świadczenie usługi, czy jest to opłata mająca charakter daniny publicznej? Jeżeli opłata jest daniną publiczną, czy mają zastosowanie przepisy dotyczące tajemnicy skarbowej, i czy w ślad za tym można powierzać czynności administrowania lub zarządzania innemu podmiotowi (nie dotyczy uchwał, decyzji administracyjnych)?

Odpowiedź eksperta:

Pojęcie daniny publicznej jest pojęciem szerszym niż pojecie opłaty. Wniosek taki wynika z analizy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, wprowadzającego definicję daniny publicznej, zgodnie z którą do danin publicznych zalicza się: podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw.

Można powiedzieć, że daniny publiczne są to wszelkie formy przejmowania wartości materialnych bądź usług przez państwo od mieszkańców jego terytorium oraz różnego rodzaju organizacji, działających lub mających siedzibę na tym terytorium.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że opłata wnoszona przez mieszkańca na rzecz gminy za odbiór i zagospodarowanie odpadów ma charakter pieniężnej daniny publicznej (zob. szerzej na ten temat J. Klatka, M. Kuźniak, Gospodarowanie odpadami komunalnymi. Poradnik dla gmin. Wyd. Wolters Kluwer 2012 r., str. 119).

Zgodnie z art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.) w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego stanowi deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6n ust. 1 UCPG) lub decyzja wydana w oparciu o art. 6p UCPG.

Do egzekucji opłat należy stosować przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie bowiem z art. 2 § 1 pkt 1 tejże ustawy, egzekucji administracyjnej podlegają miedzy innymi podatki, opłaty i inne należności do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Natomiast jak wskazano wyżej w sprawach dotyczących opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Na marginesie, ściągnięcie zaległej opłaty w drodze egzekucji administracyjnej mogłoby następować także na podstawie art. 2  § 1 pkt 3 w zw. z art. 3a § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej „ustawa o egzekucji administracyjnej”).

Organem uprawnionym do żądania uiszczenia opłaty (wierzycielem) jest wójt (por. art. 5 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o egzekucji administracyjnej w związku z art. 6r ust. 1 UCPG). W razie uchylania się zobowiązanego (właściciela nieruchomości) od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć określone w ustawie czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 § 1 ustawy o egzekucji  administracyjnej). Szczegółowy tryb postępowania wierzyciela przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541), w tym między innymi wymogi w zakresie wysyłania upomnień.

Jeżeli dłużnik mimo upomnienia wierzyciela nie uiści opłaty (por. art. 15 ustawy o egzekucji administracyjnej) istnieje obowiązek wystąpienia z wnioskiem/wszczęcia egzekucji administracyjnej (por. art. 6 § 1 ustawy o egzekucji administracyjnej). W przypadku opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organem egzekucyjnym będzie bądź naczelnik właściwego urzędu skarbowego, bądź  wójt, burmistrz, prezydent miasta ( patrz art. 19 § 1 i 2 ustawy o egzekucji administracyjnej). Może on podejmować  wyłącznie takie środki egzekucyjne, które przewidziane zostały w ustawie o egzekucji administracyjnej.

Jako że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter należności publicznoprawnej, jej wierzycielem jak i organem egzekucyjnym jest organ administracji publicznej, oraz że tryb (sposób) ich postępowania przy powstaniu zaległości w zapłacie opłaty regulowany jest ściśle przepisami prawna, nie jest możliwe by czynności te (do podjęcia których są uprawnieni i zobowiązani przez ustawę) podejmował podmiot prywatny (np. firmy windykacyjne) na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się wprost i to w całości, tak więc do przedmiotowych opłat zastosowanie znajdą również przepisy Działu VII Ordynacji podatkowej dotyczące tajemnicy skarbowej.